چهارشنبه
۲۴ آبان , ۱۳۹۶
کد خبر : 396
۱۵:۰۷:۲۱ - یکشنبه ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۳
4,607 views
تاریخچه کشت نیشکر در شمال ایران

تاریخچه کشت نیشکر در شمال ایران

مقدمه كشت نیشكر در شمال ایران از صدها سال پیش در سواحل دریای مازندران به ویژه در قسمت جنوب شرقی بابلسر و در محلی به نام بهنمیر متداول بوده است.در زبان ملی نیشكر را (لله) گویند، و در این منطقه دو نوع نیشكر وجود داشته كه شامل خار لله و هندی لله بوده (خار به ...

مقدمه

كشت نیشكر در شمال ایران از صدها سال پیش در سواحل دریای مازندران به ویژه در قسمت جنوب شرقی بابلسر و در محلی به نام بهنمیر متداول بوده است.در زبان ملی نیشكر را (لله) گویند، و در این منطقه دو نوع نیشكر وجود داشته كه شامل خار لله و هندی لله بوده (خار به زبان محلی خوب و خارلله به معنی نیشكر یا نی خوب و هندی لله به نیشكر هندی گفته می شود). وجود هندی لله یا نیشكر هندی در مازندران نشان دهنده آن است كه نیشكر از هندوستان به مازندران وارد شده لكن تاریخ دقیق ورود آن به این منطقه مشخص نیست.در زمان صفویه (شاه عباس) نیز قلمه نیشكر از هند به مازندران آورده شد و در مناطق مستعد بهنمیر كشت شد. كشت این گیاه در بهنمیر برای تهیه شربت و استخراج شكر سرخ و كف است كه شكر سرخ حاصل از آن بیشتر جنبه خوراكی و داروئی دارد.

تاریخچه

بعد از سقوط دولت ساساني به تدريج كشت نيشكر در ايران از بين رفت. آخرين مزارع نيشكر در خوزستان در حدود قرن پنجم هجري نابود شد توجه به نيشكر و زراعت آن در ايران تا قرن ها به فراموشي سپرده شد تا اين كه مجدداً از اوايل سلطنت ناصرالدين شاه و همگام با توجه به رشد صنايع مجدداً دولت در فكر توجه به كشت نيشكر در مناطق مستعد شد و نخستين منطقه اي كه در اين زمان در اولويت قرار گرفت منطقه قديمي و باستاني مازندران بود كه سابقه تاريخي درباره كشت اين گياه ارزشمند داشت. دولت ايران در اين هنگام تصميم گرفت كه اقدامات لازم درباره كشت نيشكر و استحصال شكر از اين گياه را در مازندران آغاز كند.

تاريخچه و اهميت كشت نيشكر در مازندران را از نوشته هاي مرحوم محمدحسن خان اعتمادالسلطنه مي توان پي برد. او در كتاب خود در سال ۱۲۶۷ هجري قمري مي نويسد: شكر مازندران را به طوري تصفيه كردند كه مانند شكر هندوستان شد. همچنین اشاره کرده است که:

 

 «حاجي محمدتاجر تبريزي برحسب امر اولياي دولت عليه براي اكتساب صنعت بلورسازي، شكرسازي، ريخته گري، آهنگري و چيلانگري به پطرزبورگ رفته و مراجعت كرده و مورد تفقدات امناي دولت شدند و مقرر شد عجالتاً براي ۲ دستگاه چرخ دستي كاغذسازي كه همراه آورده اند كارخانه ساخته و چرخ راه بيندازند. به محمودخان(جناب ناصرالملك) مصلحت گذار مقيم سنت پطرزبورغ نوشتند كه دو دستگاه ديگر از همان چرخ كاغذسازي خريده ارسال كند و حاجي مشاراليه مازندران رفته كه بناي كارخانه شكر را در آنجا بنمايد و در اين اوان شكر سفيد مازندران آوردند كه بهتر از شكر خوب هندي بود».

 

همچنين ميرزاتقي خان اميركبير در سال ۱۲۶۸ نامه ای به ميرزاجعفرخان مشيرالدوله نوشته و در آن اشاره به شكر مازندران و توجه به كشت نيشكر در خوزستان كرده است، در قسمتي از آن نامه، ميرزاتقي خان با اشاره به يادآوري هايي كه به شاهزاده خانلر ميرزا احتشام الدوله حكمران خوزستان در مورد كشت نيشكر كرده، خطاب به ميرزا جعفر خان مشيرالدوله مي نويسد:

 

 «همچنين در باب عمل آوردن نيل و نيشكر به نواب معزلي اليه تأكيدات اكيده نوشته ام و قرار داده ام كه اگر تخم نيشكر در آن جا نباشد بزودي بنويسند كه از مازندران بفرستيم، چنانچه شكر مازندران را در همين سال اول در سفيدي و صفا به درجه شكر هندوستان رساندند و حالاخروار خروار براي فروش مي آورند. آن مخدوم، نيز در آنجا تشويق و ترغيب كند كه شكر و نيل هر دو را عمل آورده و به درجه كمال برسانند، به قدر يك من از شكر مازندران براي نمونه نزد آن مخدوم فرستادم كه خود به رأي العين مشاهده كند، لله الحمد كارخانه آن راه افتاده و عمل رواج تمام يافته است. اميدوارم كه در هر باب توجه خاطر همايون از مراقبت چاكران شوكت ابد مقرون كافي باشد».


مناطق زیر کشت نیشکر استان های مازندران و گیلان

» استان مازندران

از نظر تجاری نیشکر در طیف وسیعی از اراضی و خاک ها کشت شده است. در زمین های مسطح تا خیلی شیب دار و در خاک های آبرفتی و بنابراین مازندران می تواند جایگاه مناسبی برای کشت ارقام ویژه نیشکر باشد و از این طریق در ایجاد خودکفایی در تولید این محصول استراتژیک در کشور نقش آفرینی کند. هزینه کاشت، داشت و برداشت سالانه نیشکر برای هر هکتار بیش از 60 میلیون ریال و میزان درآمدزایی آن 220 میلیون ریال برای کشاورزان است. در مازندران بهترین نوع شکر قرمز در روستاهای چپی، ریکنده، کوتنا، پرچینک، سید ابوصالح، بشل سوادکوه، منطقه بابل کنار در روستاهای قران تالار، سید کلا، کاردرکلا، امیرکلا، درازکلا، شیردارکلا و گاوان کلا کشت تولید می شود. استان مازندران دارای 30 کارگاه کوچک تبدیل و فرآوری شکر سرخ می باشد که فرایند آبگیری و استحصال شکر سرخ از نی تر در آن انجام می پذیرد.

بابلسر: نیشكر در شهر بهنمیر از شهرستان بابلسر به وسعت زیاد كشت می شود. بابلسر با 150 هکتار سطح زیر کشت این محصول و تولید 750 تن نیشکر در سال، بیشترین محصول استان را تولید می کند. هزینه تولید در یك هكتار زمین زیركشت 10 میلیون ریال و هزینه استحصال آن 15 میلیون ریال است . متوسط درآمد ناخالص هر هكتار 50 تا 55 میلیون ریال است. طول دوره زمانی استحصال شكر سرخ 3 ماه است، شكر سرخ به استانهای گلستان و گیلان صادر می شود.

 

قائمشهر: در 70 هکتار از زمین های کشاورزی شهرستان قائمشهر نیشکر بعنوان محصول اصلی کشت شده است. میانگین هزینه کاشت، داشت و برداشت در یک هکتار نیشکر حدود 60 میلیون ریال و درآمد حاصل از کشت این محصول در هر هکتار 220 میلیون ریال است. هم اکنون 12 کارگاه فرآوری نیشکر در شهرستان قائمشهر فعال است.

 

» استان گیلان

نیشکر در استان گیلان منحصراً در صومعه سرا کاشته می شود. همچنین در مزارع محدودی از شهرستان لنگرود و املش (روستاهای ترکه و چلارس) نیز نیشکر کاشته شده است.

صومعه سرا: در گذشته‌های نه چندان دور صومعه‌سرا ۱۰۰ هکتار اراضی داشت که در آن نیشکر تولید می‌شد و سختی تولید شکر سیاه موجب شد که در گذشته اراضی زیر کشت نیشکر به شالیزار تبدیل شوند در چهار دهه گذشته به دلیل رونق کشت برنج و زراعت درخت صنوبر، کشت نیشکر از یکصد هزار هکتار به ۱۲ هکتار کاهش یافته است. این گیاه سالها از محصولات بومی صومعه سرا به شمار می رفته و روستای ” شکرباغان ” که در ۱۱ کیلومتری شمال این شهر در کنار مرداب واقع شده از جمله روستاهایی صومعه سرا است که فقط به کشت این محصول اختصاص داشته وجه تسمیه آن هم ظاهرا به همین اساس بوده است. در سال 1392 حدود ۱۷ هکتار از اراضی صومعه سرا به تولید نیشکر اختصاص یافت که خوشبختانه این مقدار نسبت به سال گذشته یک هکتار افزایش یافته است.

 

املش: املش در شرق گیلان واقع است و در حال حاضر در دو روستای نرکه و چلارس از توابع بخش مرکزی این شهرستان در اردیبهشت ماه سال 1392 در سه هزار مترمربع از زمین های کشاورزی آنها نیشکر کشت شده است. پیش بینی می شود 360 کیلوگرم شکر سیاه به ارزش 24 میلیون ریال امسال از این مزارع استحصال و مقداری برای مصرف شخصی و مقداری هم برای فروش در بازار هفتگی عرضه شود.

 

لنگرود: شهرستان لنگرود قطب تولید شکر قهوه‌ای در شرق گیلان است. در لنگرود نیز در حال حاضر ۵ هکتار از اراضی شهرستان زیرکشت این محصول قرار دارد و معمولا در هر هکتار ۵ تن شکر تولید می‌شود. از گذشته‌های دور تولید شکر قهوه‌ای در لنگرود مرسوم بوده است، البته در دوره‌ای تولید این محصول بسیار کاهش یافت اما با همت کشاورزان این منطقه به خصوص در بخش‌های شلمان و دریاسر مجددا تولید شکر قهوه‌ای رونق یافته است. شکر قهوه‌ای تولید شده در شهرستان لنگرود کیفیت بسیار خوبی دارد و در حال حاضر تولید آن از روش سنتی به روش صنعتی تغییر پیدا کرده است.

  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

ویدا مهین پو دوشنبه , ۲۶ خرداد ۱۳۹۳ - ۱۰:۵۴

سلام.. سپاس از سایت خوب شما…فقط قابل ذکر است اگر مطلبی را از جایی کپی میفرمایید حتما آدرس سایت مربوطه رو در انتهای مطلب ذکر نموده و به ان سایت لینک دهید. مطلب موجود برگرفته و چندین مطلب دیگر در سایت شما از سایت موسسه تحقیقات نیشکر می باشد که خود سایت موسسه منابع خبری موجود را در انتهای هر مطلب ذکر نموده ولی اینجا خیر. خواهشمندم توجه لازم را به این مطلب داشته باشید. سپاس و موفق باشید

گزارش تصویری

آخرین اخبار

تابناك وب تابناك وب تابناك وب تابناك وب تابناك وب تابناك وب
css.php